‘Verwerkingssnelheid’ is een term waar veel mensen een bepaalde associatie bij hebben. Vaak denken we bij verwerkingssnelheid aan hoe snel iemand denkt, leert of iets begrijpt. Een hoge verwerkingssnelheid zou dan betekenen dat een kind snel instructies oppikt, nieuwe verbanden legt of leerstof begrijpt.
De Verwerkingssnelheid Index van de WISC-V meet echter iets anders.
Wat meet de Verwerkingssnelheid Index?
Om uit te leggen wat de Verwerkingssnelheid Index precies inhoudt, zou het handig zijn om de betreffende subtests van de WISC-V uitgebreid toe te lichten. Dat doen we niet: het is belangrijk om de inhoud van intelligentietests niet onnodig openbaar te maken (we willen immers dat kinderen zonder voorkennis aan een intelligentietest beginnen).
Wat ik wél kan doen, is vergelijkbare taken schetsen. Dit zijn dus nadrukkelijk niet de taken van de WISC-V, maar zelfbedachte voorbeelden die helpen om te begrijpen wat voor vaardigheden bij dit soort opdrachten een rol spelen. Stel je bijvoorbeeld voor dat een kind een papier krijgt met daarop allerlei afbeeldingen van dobbelstenen. Het kind moet binnen een bepaalde tijd alle dobbelstenen met vier stippen doorstrepen. Een ander voorbeeld: op een papier staan cirkels, vierkanten en andere geometrische vormen. Bovenaan staat aangegeven welke kleur bij welke vorm hoort. Het kind moet vervolgens binnen een bepaalde tijd zoveel mogelijk vormen de juiste kleur geven.
Bij dit soort taken gaat het erom dat een kind visuele informatie snel herkent, onderscheid maakt tussen verschillende afbeeldingen en de juiste handeling uitvoert. Dat moet bovendien nauwkeurig gebeuren, en binnen de beschikbare tijd. Je merkt het al: op basis van zo’n taak kun je niet rechtstreeks bepalen hoe snel een kind een nieuwe spellingsregel begrijpt, een rekenstrategie doorziet of nieuwe verbanden legt.
Verwerkingssnelheid is dus niet hetzelfde als denksnelheid, leersnelheid of begrijpsnelheid.
Wat meet de Verwerkingssnelheid Index dan wél?
Volgens de technische handleiding van de WISC-V-NL meet de Verwerkingssnelheid Index de snelheid en nauwkeurigheid waarmee een kind visuele informatie identificeert en beslissingen neemt en uitvoert. Bij deze taken spelen verschillende vaardigheden een rol, zoals visueel scannen, het onderscheiden van visuele informatie, het tijdelijk onthouden van visuele informatie, de samenwerking tussen kijken en bewegen en de concentratie.
Anders gezegd: de taken doen een beroep op het snel én nauwkeurig verwerken van visuele informatie, bij relatief eenvoudige opdrachten en onder tijdsdruk.
Wat hebben we aan deze score?
De Verwerkingssnelheid Index geeft informatie over hoe een kind presteert bij dit specifieke soort taken. Dat kan waardevolle informatie zijn. Ook in het onderwijs komen immers opdrachten voor waarbij kinderen visuele informatie moeten verwerken, eenvoudige handelingen moeten herhalen of binnen een bepaalde tijd moeten werken.
Wat betekent een lage score?
Wanneer een kind een relatief lage score behaalt op de Verwerkingssnelheid Index, is het belangrijk om allereerst te kijken in hoeverre de testafname een betrouwbare score heeft opgeleverd. Er zijn verschillende factoren die de testprestatie kunnen beïnvloeden. Een kind kan bijvoorbeeld spanning ervaren door de tijdsdruk. Ook kan een kind zo zorgvuldig werken dat het veel tijd besteedt aan controleren en dubbelchecken. Dat kan ten koste gaan van het aantal opdrachten dat binnen de beschikbare tijd wordt gemaakt, en daarmee leiden tot een lagere score.
Daarnaast is het goed om te bekijken of er sprake is van een absoluut lage score, of een relatief lagere score. Bij hoogbegaafde kinderen zien we in de praktijk regelmatig een verschil tussen de scores op de verschillende onderdelen van de WISC-V. Een kind kan bijvoorbeeld zeer hoog scoren op de indexen die inzicht meten (Verbaal Begrip, Visueel Ruimtelijk, Fluid Redeneren), terwijl de score voor de Verwerkingssnelheid Index relatief lager ligt. Daarbij is het goed om op te merken dat het vaak om een relatief lagere score gaat: kinderen behalen dan bijvoorbeeld een gemiddelde score voor de taken die Verwerkingssnelheid meten (en zijn er dus zeker niet slecht in!), maar scoren (veel) hoger op andere taken.
Betekenis en interpretatie
Bij de interpretatie van de WISC-V kijken we niet alleen naar afzonderlijke scores, maar naar het gehele intelligentieprofiel. Daarbij kijken we naar de onderlinge verhoudingen tussen de indexen, de observaties tijdens het onderzoek en de informatie die we van ouders (en soms ook van school) hebben gekregen tijdens de intake. Aan een score voor de Verwerkingssnelheid alleen hebben we weinig, het gaat om het totale intelligentieprofiel en de sterktes en zwaktes die daaruit voortkomen, gecombineerd met de observaties die gedaan zijn tijdens de test. Ook een goede uitleg van de betekenis van de verschillende indexen is daarbij essentieel. Vaak sluit het beeld dat uit het onderzoek naar voren komt, aan bij wat thuis en op school wordt gezien: een kind dat graag nadenkt, complexe problemen oplost en minder enthousiast wordt van veel herhalende opdrachten.
Tot slot
Verwerkingssnelheid is een complex begrip, juist omdat het in het dagelijks taalgebruik iets anders betekent dan in de diagnostiek. Ik hoop dat deze blog bijdraagt aan meer kennis over de inhoud van de Verwerkingssnelheid Index van de WISC: deze score vertelt ons niet hoe snel een kind denkt, leert of begrijpt en is geen conclusie op zich, maar slechts een stukje van de puzzel.