Een van de meest gestelde vragen aan ons is: ‘waarom is het belangrijk om een intelligentie-onderzoek af te laten nemen bij een specialist hoogbegaafdheid? Elke testafnemer moet zich toch aan hetzelfde protocol houden?’. Daarom vandaag een blog over de meerwaarde van een specialist hoogbegaafdheid bij intelligentie-onderzoek.
Afnameregels
Vooropgesteld: ja, er is een uitgebreid afnameprotocol waar alle testafnemers zich aan moeten houden. In de handleiding van de test staat onder andere precies beschreven welke instructies gegeven moeten worden voorafgaand aan een subtest, in hoeverre het tussentijds bieden van hulp of feedback toegestaan is en hoeveel tijd er gegeven mag worden voor bepaalde opgaven. Bij de verbale opgaven staat er ook uitgebreid beschreven hoeveel punten er voor welk soort antwoord gegeven mag worden.
Dit protocol moet gevolgd worden bij alle testafnames, dus waarom wordt er dan toch vaak geadviseerd om een specialist hoogbegaafdheid de test af te laten nemen als er hoogbegaafdheid wordt vermoed? Een specialist hoogbegaafdheid kan op drie belangrijke momenten het verschil maken: voorafgaand aan de test, tijdens de test en na afloop van de test.
Voorafgaand aan de test
Een testafnemer heeft aan het begin van de ochtend al direct een belangrijke taak: ervoor zorgen dat het kind op zijn/haar gemak is. Veel (hoog)begaafde kinderen zijn gevoelig, bijvoorbeeld voor sfeer en voor de manier waarop zij benaderd worden (liefst gelijkwaardig, in elk geval niet te kinderachtig…). Een inleidend gesprekje aan het begin van de testochtend lijkt misschien simpele small talk, maar geeft het kind de gelegenheid om in te schatten wie er tegenover hem/haar zit en om daar een gevoel bij te krijgen. Goed kunnen aansluiten bij (hoog)begaafde kinderen is dan essentieel.
Tijdens de test
Een intelligentietest bestaat uit verschillende subtests, waarbinnen de opgaven oplopen in moeilijkheidsgraad. Veel (hoog)begaafde kinderen zijn gewend om (op school) veelal makkelijke opdrachten te maken die zij, zonder veel moeite en foutloos kunnen maken. Op een intelligentietest gaan zij sowieso moeilijke opdrachten tegenkomen en fouten maken: voor veel kinderen is dit een nieuwe ervaring. In het protocol staan hier vrijwel geen handvatten voor, terwijl dit voor (hoog)begaafde kinderen echt lastig kan zijn, zeker als er ook faalangst meespeelt. Naar mijn idee is het van groot belang om hier rekening mee te houden en de juiste uitleg bij te geven, bijvoorbeeld door van tevoren te vertellen dat er moeilijke opdrachten gaan komen en waarom dat handig is (anders weten we alleen welke dingen makkelijk voor je zijn en weten we nog steeds niet hoe we het minder saai kunnen maken op school), maar ook door tijdens het werken steeds te noemen dat de test expres zo ontwikkeld is dat iedereen moeilijke opdrachten tegenkomt en vooral het proces te benadrukken in plaats van het resultaat.
Na afloop van de test
De derde belangrijke meerwaarde van de specialist hoogbegaafdheid zit in de interpretatie van de resultaten. Een intelligentie-onderzoek levert scores die op de juiste manier geïnterpreteerd moeten worden. Specifiek de Verwerkingssnelheid Index is een score die regelmatig verkeerd wordt geïnterpreteerd; daar schreef ik eerder al deze blog over. Daarnaast is het belangrijk om de scores altijd in samenhang met de observaties te beschrijven en te interpreteren, denk bijvoorbeeld aan mogelijke signalen van faalangst, stress rondom tijdsdruk of een creatieve interpretatie van de vragen. De combinatie van scores en observaties biedt uiteindelijk de meeste handvatten voor het formuleren van adviezen die een kind écht verder helpen.
Conclusie
Ondanks het strakke afnameprotocol kan het specialisme van een testafnemer voor veel kinderen wel degelijk het verschil maken. Het verschil zit niet in het afwijken van de testregels, maar in de kennis van hoogbegaafdheid, het kunnen aansluiten bij het kind en het zorgvuldig interpreteren van de resultaten.
Een intelligentietest is immers veel meer dan het afnemen van een aantal opdrachten en het berekenen van een IQ-score. Het vraagt om kennis, ervaring en inzicht om de resultaten op waarde te kunnen schatten en te vertalen naar passende begeleiding.